Ethisch advies 15: Goede zorg bij etnisch-culturele diversiteit

Ethisch advies van 26 januari 2011

Onze samenleving, en dus ook de zorgverlening, wordt almaar diverser en kleurrijker. De vraag naar goede zorg bij etnisch-culturele diversiteit houdt zeer velen al geruime tijd bezig. Hiertoe behoort ook de Commissie voor Ethiek van Zorgnet Vlaanderen. Uitgebreide, langdurige en diepgaande besprekingen van dit vraagstuk binnen de commissie hebben geleid tot het hierna volgende ethisch advies. Het advies heeft een fundamenteel en algemeen karakter waardoor concrete antwoorden op concrete vragen niet worden gegeven. Het advies biedt wel een ethisch geïnspireerd denkkader waarbinnen diverse aspecten van etnisch-culturele diversiteit in de zorg kunnen worden besproken op vier verschillende niveaus: (1) organisatiebeleid, (2) personeelsbeleid, (3) zorgontvangers en (4) zorgaanbod. Als zodanig voorziet het advies de ethische krachtlijnen die van belang zijn in het vinden van een ethisch gefundeerde houding ten aanzien van de veelheid aan interculturele processen in de dagelijkse zorgverlening en het zorgmanagement. Traditiegetrouw werd de ontwerptekst van het ethisch advies bij het bereiken van de quasifinale versie afgetoetst met een doelgerichte selectie van personen. Omdat het thema van dit advies niet alleen vanuit maatschappelijk oogpunt een bijzonder breed toepassingsdomein kent, maar ook de bredere organisatiecultuur van de zorgvoorzieningen betreft (i.p.v. een gespecialiseerd klinisch-ethisch thema) werd er geopteerd voor een grote en brede variatie in de selectie van personen. Bijgevolg werd de tekst voorgelegd: • aan mensen met ervaring in cultuurgevoelige zorgverlening (directe hulpverlening, interculturele bemiddeling, ombudsdienst, sociale dienst, patiëntenzorg, pastorale zorg), en dit in balans met de drie sectoren van Zorgnet Vlaanderen; • aan mensen met ervaring in het coördineren en organiseren van cultuurgevoelige zorgverlening (directieleden en coördinatoren, alsook beleidsmakers uit verschillende regio’s en niveaus van beleid); • aan mensen die in breder opzicht heel concreet instaan voor mensen uit minderheidsgroepen (minderhedencentra, integratiecentra, wijkgezondheidscentra, hulpverleners uit multiculturele wijken); • aan experten, verbonden aan adviesorganen voor de overheid; • aan ‘betekenisvolle derden’, mensen met kennis van zaken, met een gezonde kritische blik op de samenleving in haar geheel en haar specifieke gevoeligheden omtrent dit thema; • aan de collega’s stafmedewerkers van Zorgnet Vlaanderen. Wij houden eraan onze waardering uit te spreken voor de wijze waarop in totaal meer dan 70 deelnemers aan het reflectieproces zich hebben ingezet voor dit resultaat. Na bespreking in de bestuurscolleges van Zorgnet Vlaanderen heeft de raad van bestuur dit advies goedgekeurd en heeft hij beslist dit document op te nemen als referentiedocument in het kader van de eigen verbondswerking rond de thematiek van etnisch-culturele diversiteit in de zorg. Omwille van het brede en omvattende karakter van dit advies verzoekt de raad van bestuur van Zorgnet Vlaanderen u om dit advies uitdrukkelijk te agenderen en te bespreken op uw raad van bestuur en op de directievergaderingen, en het voor te leggen aan uw leidinggevenden. Op die manier hopen we dat een ethisch verantwoorde omgang met etnischculturele diversiteit in de zorgverlening nog meer ingang mag vinden in uw zorgvoorziening. Tevens zal deze ethische bezinning de kritische toetsing aan het concrete voorzieningsbeleid en de dagelijkse zorgpraktijk moeten begeleiden. Het lijkt ons dan ook noodzakelijk deze visietekst te agenderen op de vergaderingen van de plaatselijke commissies voor ethiek of van de ethische werkgroepen. Zorgnet Vlaanderen hoopt met dit advies bij te dragen tot verdere reflectie over vragen inzake etnisch-culturele diversiteit in de zorg. Bij reflectie alléén moet het uiteraard niet blijven. Antwoorden op zulke vragen zullen hun uiteindelijke vertaling moeten vinden in herkenbare en werkbare vormen van een integraal intercultureel beleid van de zorgvoorzieningen. Het blijft immers een permanente opdracht om kritisch na te denken over de wijze waarop we kwaliteitsvolle, toegankelijke en betaalbare gezondheidszorg kunnen realiseren voor iedereen.