Ziekenhuizen gaan langzaam kopje onder

Persbericht. Door de opeenvolgende besparingsrondes van de overheid hebben de Vlaamse ziekenhuizen het steeds moeilijker om het hoofd financieel boven water te houden. Dat blijkt uit een rondvraag van Zorgnet Vlaanderen. Vier op de tien ziekenhuizen zullen 2013 met een negatief bedrijfsresultaat afsluiten. Ook 2014 kondigt zich slecht aan. De ziekenhuizen geven aan dat de maatregelen om hun begrotingen in evenwicht te houden, stilaan uitgeput raken. Noodgedwongen zullen besparingen op personeel en infrastructuur volgen, evenals hogere bijdragen van de patiënt.

36 ziekenhuizen namen deel aan de enquête. Dat stemt overeen met twee derde van de Vlaamse algemene ziekenhuizen en 77% van het totaal aantal erkende bedden in Vlaanderen.

Het aantal ziekenhuizen met een courant resultaat in het rood verdubbelde van 2 op de 10 in 2012 naar 4 op de 10 in 2013. Voor 2014 zijn de ziekenhuizen allerminst hoopvoller gestemd: 8 op de 36 ziekenhuizen begroten een negatief courant resultaat, 14 een marge van 0 tot 1%, 11 een marge tussen 1 en 2% en nog een enkel ziekenhuis een marge tussen 2 en 5% op de omzet.

De voornaamste verklaring voor de steeds slechtere resultaten zit in de verdere toename van de kosten, vooral die van het personeel. Die stegen tussen 2012 en 2014 met 5,2% door allerlei voordelen toegekend door de overheid. Financiering hiervoor voorziet ze echter niet, waardoor de ziekenhuizen dieper in eigen buidel moeten tasten. Helaas raakt die buidel stilaan leeg. Een volledig achterhaalde ziekenhuisfinanciering zorgt al jaren voor een verwrongen situatie. De overheid voorziet te weinig middelen voor de ziekenhuizen, waardoor die aangewezen zijn op afhoudingen op de artsenhonoraria. Besparingen op honoraria, geneesmiddelen of medische materialen hebben eveneens financiële implicaties voor de ziekenhuizen. Alle marges zijn stilaan opgesoupeerd. Ongewild zijn de ziekenhuizen in een vicieuze cirkel terechtgekomen. Besparingen zetten aan tot meer prestaties, meer prestaties zorgen voor groeiende uitgaven in de ziekteverzekering, meer uitgaven leiden tot nieuwe besparingen. Het is als een hond die achter zijn staart loopt. Het financieringssysteem is tot op de draad versleten.

De bewering van minister Onkelinx dat de besparingen de patiënt niet zullen treffen kan na onze rondvraag naar de prullenmand. De ziekenhuizen zijn duidelijk: niet alleen de dienstverlening, maar ook de kwaliteit van de zorg staan op termijn op de helling. Dat blijkt uit de besparingsmaatregelen die de ziekenhuizen zullen treffen. Vooreerst zijn er de besparingen op personeel: het aantal werknemers blijft in 30 deelnemende ziekenhuizen stabiel op ongeveer 33.500 VTE, ondanks een stijging van het aantal patiënten. Nochtans blijkt uit recent Europees onderzoek (RN4CAST) dat het aantal patiënten per verpleegkundige evenredig is met de kans op mortaliteit. Ook investeringen in infrastructuur en ICT lopen terug, hoewel deze dringend aan modernisering toe zijn. Tot slot zal ook een deel komen uit de zak van de patiënt door bijvoorbeeld het betalen van een forfait, hogere honorariumsupplementen, duurdere parkingtickets of een hogere rekening in het ziekenhuisrestaurant.

 Kopje onder

Zorgnet Vlaanderen trekt (nogmaals) aan de alarmbel. Het water staat de ziekenhuizen aan de lippen, het arsenaal aan maatregelen raakt uitgeput en de patiënt dreigt de dupe te worden. We vragen de nodige politieke moed om een nieuwe, en grondig hervormde ziekenhuisfinanciering op poten te zetten. Het model moet de visie op een nieuwe zorgorganisatie ondersteunen, met name de realisatie van zorgtrajecten voor de chronische patiënt en taakafspraken over hooggespecialiseerde zorg. Het nieuwe financieringssysteem moet samenwerking bevorderen en kwaliteitsgedreven zijn. De meerderheid van de betrokken actoren zijn het hierover alvast roerend eens!

Lees de volledige nota