Natuurgebaseerde oplossingen voor de preventie van werkgerelateerde stress en burn-out in private bedrijven en zorginstellingen

Situering

In 2013 leden in Vlaanderen 200.000 werknemers, zijnde 10%, aan acute psychische vermoeidheidsproblemen, stress en burnout. Het aantal bedienden dat lijdt aan een burn-out is tussen 2014 en 2017 met ruim de helft gestegen, van 10% naar 17%. Stress is verantwoordelijk voor bijna 40%
van het ziekteverzuim. De directe en indirecte kosten van een werknemer met burn-out bedragen gemiddeld 25.000€ op jaarbasis.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een natuurlijke omgeving en regelmatig contact met de natuur een positief effect heeft op de gezondheid en het welbevinden. In 2018 voerden we een pilootproject uit met als doelstelling het kwantificeren van het effect van natuurgebaseerde activiteiten
op stress. Bij werknemers van de Provincie Limburg die deel namen aan activiteiten in de natuur tijdens de werkuren, konden we vaststellen dat het stressniveau daalde, de neurocognitieve prestaties verbeterden en het welbevinden van werknemers verhoogde.

Projectdoelstellingen

Om deze resultaten succesvol naar de werkvloer te vertalen, resteren er nog verschillende wetenschappelijke onderzoeksvragen, die we aan de hand van een SBO project willen bestuderen:

  • Hoe lang duren de positieve effecten?
  • Wat is het effect van persoonsgebonden en landschapskenmerken (bijv. verschillende types van natuur en biodiversiteit)?
  • Wat is de minimale effectieve dosis van blootstelling aan natuur?
  • Wat is de rol van fysische activiteit in het effect van natuur op de gezondheid?
  • Hoe kunnen we nauwkeurige stressmetingen doen aan de hand van individuele, draagbare (wearable) technologie?
  • Wat zijn de onderliggende biologische mechanismen die de positieve effecten kunnen verklaren?

Dit onderzoek zal gebeuren aan de hand van interventiestudies bij bedrijven en zorginstellingen. Hierbij worden er drie types interventiestudies opgezet:

  • Natuur gecombineerd met een fysische activiteit: natuurgebaseerde activiteiten
  • Natuur zonder fysische activiteit: passief tijd doorbrengen in tuin van het bedrijf/zorginstelling of via “virtual reality” waarin een natuurlijke omgeving wordt gesimuleerd
  • Geen natuur én geen fysieke activiteit: controlegroep – geen interventie

Vervolgens zal er een volledige analyse van de kosteneffectiviteit voor de werkgevers, ziekteverzekering en de openbare gezondheidszorg gemaakt worden, aangevuld met een economische waardebepaling van de stijging in welbevinden van de werknemer.

Verwachte impact

De ambitie van dit project is om efficiënte, kwalitatieve en kosteneffectieve evidence-based natuurgebaseerde interventies op te zetten voor een stijging in het welbevinden van, en reductie van stress bij werknemers. Deze ambitie wordt vertaald naar 3 impactdoelstellingen:

  1. Verminderen van stressniveaus bij werknemers, en verhogen van efficiëntie en welbevinden van werknemers
  2. Verminderen van de kost bij bedrijven, ziekteverzekeringen, sociale zekerheid en individue door absenteïsme
  3. Ontwikkelen en implementeren van alternatieve financieringsmechanismen voor het behoud en de restauratie van natuurlijke gebieden

Eindproducten

Tijdens het project zullen een aantal tools ontwikkeld worden:

  • Atlas/kaarten van het gezondheidspotentieel van Vlaamse bossen, parken en bedrijfs/ziekenhuistuinen
  • Handleiding met aanbevelingen voor wetenschappelijk onderbouwde, kwalitatieve, kosteneffectieve interventiestrategieën voor bedrijven en zorginstellingen
  • Scenario assessment tool voor bedrijven en zorginstellingen om de gezondheidsvoordelen en kostenbesparing van verschillende natuurgebaseerde interventiestrategieën te bepalen
  • Individuele monitoring tool voor werknemers om hun stressniveaus op regelmatige tijdsstippen te bepalen
  • Ontwikkeling van innovatieve, alternatieve financieringsmechanismen voor natuurverenigingen
  • Materiaal (factsheets, informatiefilm, …) om de projectresultaten te verspreiden

Deelnemen?

Dit projectvoorstel zal ingediend worden voor FWO-SBO funding. De deadline voor indiening is 5 oktober 2020. Indien het project positief beoordeeld wordt, zal het starten in oktober 2021 en vier jaar duren. Als bedrijf/zorginstelling kan u o.a. deelnemen door een interventiestudie te laten uitvoeren.

  • De details van deze studie (aantal werknemers, dosis natuurgebaseerde activiteiten, periode, ...) worden samen met u vastgelegd.
  • U krijgt na afloop van de studie een overzicht van de resultaten van uw bedrijfsspecifieke interventiestudie, alsook een globaal overzicht van de resultaten van alle interventiestudies binnen dit SBO-project.
  • Binnen het SBO-project krijgt U deze interventiestudie kosteloos aangeboden, waardoor uw deelnemende werknemers een positief effect op stress, welbevinden en cognitieve performance zullen ondervinden.
  • U wordt lid van de klankbordgroep van dit project.
  • U wordt vermeld in relevante publicaties en persberichten (indien gewenst).

Voor meer informatie kan u contact opnemen met: