Geestelijke gezondheidszorg: er is werk aan de winkel [Opinie]

Geestelijke gezondheid is als drinkbaar water, de motor van elk mensenleven. Maar cijfers tonen aan dat die motor steeds vaker hapert, met een hoge maatschappelijke kost en een lagere levenskwaliteit als gevolg. 

“Psychische kwetsbaarheid wordt hét gezondheidsthema van de komende decennia”, zegtMargot Cloet van Zorgnet-Icuro. “Dat was al langer duidelijk, maar de coronacrisis stelde het probleem nog scherper. Eén op de vier burgers in ons land kampt in de loop van zijn leven met een geestelijk gezondheidsprobleem. Veel mensen krijgen bovendien pas te laat gepaste hulp. We besteden slechts 6% van ons BNP aan geestelijke gezondheidszorg, terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie 10% adviseert.”

“Er is dus werk aan de winkel. Studies tonen bovendien duidelijk aan dat inzetten op geestelijke gezondheidszorg loont: enerzijds voor de gezondheid en het welzijn van de mensen zelf, maar anderzijds ook uit economische en financiële overwegingen. Investeren in preventie, vroegtijdige detectie en behandeling van psychische aandoeningen vermijdt langdurige arbeidsongeschiktheid en oplopende ziektekosten.”

Platgetreden paden verlaten

Hoe pakken we die investeringen best aan? Zorgnet-Icuro pleit voor een grondig en doordacht plan: “We zijn ervan overtuigd dat we de platgetreden paden moeten verlaten en ons niet mogen laten leiden door ingebakken mythes en veronderstellingen. Meer investeren in steeds dezelfde zorgvormen levert niet noodzakelijk ook een beter resultaat op. Er is een wetenschappelijk onderbouwde benadering nodig. We noemen dat een public health benadering.”

“Dat perspectief kijkt naar het grotere plaatje van psychische stoornissen in het geheel van de bevolking, zowel naar diegene die ziek zijn als diegene die zich gezond voelen, van de pasgeborene tot de honderdjarige. Hoe vaak komen stoornissen voor? Wat zijn langetermijneffecten voor het individu en de samenleving? Hoe, waar, wanneer en bij wie zoeken personen met psychische stoornissen hulp? Al die bevindingen en wetenschappelijke data kunnen ons een beter inzicht bieden op welke manier we de problemen inzake geestelijke gezondheid het best aanpakken en waarop we in de toekomst moeten inzetten.”

Kinderen en jongeren

“Een belangrijke vaststelling is onder meer dat driekwart van de psychische problemen ontstaat vóór de leeftijd van 27 jaar”, aldus Cloet. “Het is dus bijzonder belangrijk om meer en beter te gaan investeren in het mentaal welzijn van kinderen en jongeren, om zo al op jonge leeftijd problemen op te sporen. Een belangrijke vraag is ook hoe we mensen er bewust van kunnen maken om op tijd hulp te zoeken.”

“We weten dat wie psychische problemen heeft, het naar hulp zoeken vaak heel lang uitstelt. Ze zijn ervan overtuigd dat ze hun problemen ‘zelf kunnen oplossen’. Veel stoornissen blijven daardoor te lang onbehandeld, waardoor ze veel erger worden en er op dat moment een meer gespecialiseerde behandeling nodig is.”

“Op basis van wetenschappelijke data moeten we op zoek naar andere dan de klassieke recepten om onze geestelijke gezondheidszorg verder uit te bouwen. Preventie, vroege opsporing, ambulante zorg, groepstherapieën, aandacht voor geestelijke gezondheid in het onderwijs, jeugdwerk, enz. Het zijn enkele pistes die we in de komende jaren verder moeten uitbouwen. Voor een beter geestelijk gezond Vlaanderen”, besluit Cloet.

Wist je dat?

  • Eén op de vier Belgen kampt in de loop van zijn leven met een geestelijk gezondheidsprobleem.
  • Driekwart van de psychische problemen ontstaat vóór de leeftijd van 27 jaar.
  • We besteden slechts 6% van ons BNP aan geestelijke gezondheidszorg, terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie 10% adviseert.

Deze opinie verscheen op 11 juni in 'Zorg in Vlaanderen', een bijlage van Mediaplanet bij De Morgen. Lees hier de bijlage.