Driekoningenactie: pleidooi voor een beschermingsstatuut op maat

Op deze Driekoningendag 6 januari 2016 verzenden een 50-tal organisaties en federaties uit de zorgsector, waaronder Zorgnet-Icuro, een oproep aan de Vlaamse magistratuur, de Hoge Raad voor de Justitie, en de minister van Justitie  in verband met de toepassing van de nieuwe wet ‘Bewindvoering’ die kwetsbare personen ook gerechtelijk beschermt.

De wet van 17 maart 2013 die de regelingen inzake onbekwaamheid fundamenteel hervormde, kondigde in haar titel niet toevallig een nieuwe beschermingsstatus aan “die strookt met de menselijke waardigheid”. Die nieuwe visie was het resultaat van lange jaren wetgevend werk over alle partijgrenzen heen, en overleg met alle actoren uit de juridische, medische en sociale sector. De wetgever had de uitgesproken bedoeling de juridische onbekwaamheid slechts subsidiair en proportioneel toe te passen via ‘maatwerk’ en uitdrukkelijk bij voorkeur familiale bewindvoerders aan te stellen. 

De Open Brief brengt vooreerst hulde aan de vele magistraten en griffiers die zich met overgave en empathie, tact en energie ingezet hebben voor de nieuwe taken die de wet aan de ‘nabijheidsrechter’ als traditioneel beschermer van de zwakkeren toevertrouwde. 

Sinds de inwerkingtreding van de wet per 1 september 2014 ontvingen de ondertekenaars echter steeds vaker ernstige alarmsignalen over een feitelijke uitholling van de wettelijke doelstelling in bepaalde regio’s. Zij respecteren scrupuleus de onafhankelijkheid van de gerechtelijke macht en weten uiteraard ook vanuit het eigen werkveld hoe delicaat en moeilijk deze materie is. Zij menen dat de gerechtelijke onafhankelijkheid evenwel niet mag leiden tot rechterlijke onverantwoordelijkheid, willekeur en rechtsonzekerheid. In een aantal gevallen leiden aberrante interpretaties en praktijken tegen geest en letter van de wet tot een feitelijke achteruitgang van het statuut van kwetsbare personen. Waar de wet zelf een wetsevaluatie in het vooruitzicht stelt, kan thans onmogelijk de daarvoor vooropgestelde datum van 2022 afgewacht worden. 

De volledige brief is vergezeld van een bijlage met een aantal geanonimiseerde cases. Lees de volledige brief hier.