FAQ Covid-19 Coronavirus - Ethiek

Snel het antwoord op jouw vraag vinden? Geef je zoekterm in door op je toetsenbord 'control' en 'f' tegelijkertijd in te drukken. Typ vervolgens je trefwoord in en druk op 'enter'.

Laatste update: 12 mei 2020
De Covid-19 epidemie geeft aanleiding tot heel wat ethische vragen aangaande zorgaanbod en -organisatie. Er moeten namelijk prioriteiten worden gesteld en keuzes worden gemaakt die belangrijke ethische implicaties kunnen hebben. 
Om hieraan tegemoet te komen, hebben we deze FAQ Ethiek aangemaakt. Hier kan u concrete antwoorden vinden op de meest gestelde vragen. Ze bieden vuistregels voor ethisch verantwoorde zorg in tijden van corona.
De antwoorden op de onderstaande vragen komen tot stand in nauwgezet onderling overleg op staf- en directieniveau en op basis van aftoetsing met de desbetreffend meest deskundige organen op dit moment. De FAQ zal vanaf nu regelmatig worden aangevuld.

 

Ethisch kompas voor bezoekregeling
"Op vraag van de Task Force van de Vlaamse overheid ontwikkelden Yvonne Denier, Marc Vlaeminck & Ignaas Devisch een ethisch kompas ter ondersteuning van de operationele keuzes die worden gemaakt inzake versoepeling van de bezoekregeling in de residentiële sectoren van de ouderenzorg en personen met een beperking. Het kompas brengt de ethische aandachtspunten van het besluitvormingsproces in kaart. Het werd gepubliceerd op 7 mei 2020, u kan het hier bekijken.

 

Levenseindezorg en afscheid nemen. Een boeiend interview met Prof. Jan De Lepeleire.
Levenseindezorg en afscheid nemen, het zijn in deze bijzondere tijden onderwerpen die brandend actueel zijn. We houden in dit debat de vinger aan de pols en staan daarbij ook graag stil bij de ethische vraagstukken die daarmee gepaard gaan. Voor duiding gaan we te rade bij dokter Jan De Lepeleire, professor Huisartsgeneeskunde aan de KU Leuven, verbonden aan het Universitair Psychiatrisch Centrum in Kortenberg waar hij verantwoordelijk is voor het medisch centrum, én co-auteur van de ethische richtlijn over opname in een ziekenhuis vanuit een woonzorgcentrum tijdens de coronacrisis (voor deze richtlijn, zie beneden het luik ‘Beslissingsboom voor ethisch verantwoorde zorg bij bewoners die besmet zijn met het coronavirus in woonzorgcentra’).
U kan het interview hier lezen.

 

Bezoek opnieuw toelaten, hoe kan dat ethisch verlopen?
Op 15 april besloot de Nationale Veiligheidsraad om bezoek opnieuw toe te laten in de woonzorgcentra alsook in de voorzieningen voor personen met een beperking. Dit leidde tot een stevig debat met heel wat ethische vragen. Naar aanleiding daarvan schreven Margot Cloet, Yvonne Denier & Chris Gastmans een opiniestuk waarin de ethsiche spanningsvelden worden gekaderd. U kan dit stuk hier nalezen.

 

Afscheid nemen van een terminale bewoner (in het woonzorgcentrum) met (mogelijke) besmetting door het coronavirus op een zo menswaardig mogelijke manier
De Coronacrisis plaatst ons voor specifieke zorgethische uitdagingen op het vlak van menswaardig afscheid nemen van een terminale bewoner met (mogelijk) Covid-19 besmetting. Het is erg belangrijk dat u in uw eigen organisatie hierover een helder beleid ontwikkelt en hanteert. Lees verder hoe dat kan.

 

Communicatieleidraad voor zorgverleners naar patiënten en naasten
Hulpverleners krijgen tijdens de COVID-19 crisisperiode aan een hoog tempo te maken met moeilijke vragen en uitdagingen op vlak van communicatie met patiënten, bewoners, cliënten en hun naasten. Ook dit willen we zo zorgzaam en correct mogelijk kunnen doen. Lees hier verder.

 

Zijn met de coronacrisis onze ethische principes veranderd?
Neen, dat is niet zo. Wel verkeren we momenteel in een collectieve crisis die bepaalde keuzes of handelingen noodzakelijk maakt die we normaal gezien nooit zouden overwegen, laat staan zouden doen. De coronacrisis plaatst ons voor een groot ethisch spanningsveld met heel specifieke kenmerken. Voor de meesten onder ons is dat helemaal nieuw. Lees hier verder.

 

Ethisch verantwoorde keuzes m.b.t. spoedzorg en reanimatie tijdens de Covid-19 pandemie
In de lijn van het ethisch advies van de Belgische Vereniging voor Intensieve Geneeskunde (zie beneden voor eerdere vuistregel) hebben ook de artsen-specialisten van de ‘Belgian Society of Emergency and Disaster Medicine’ (BESEDIM) en de ‘Belgian Resuscitation Council’ (BRC) richtlijnen geformuleerd die clinici helpen in het maken van ethisch verantwoorde keuzes in spoedcontexten tijdens de Covid-19-pandemie. Download hier de grondprincipes.

 

Beslissingsboom voor ethisch verantwoorde zorg bij bewoners die besmet zijn met het coronavirus in woonzorgcentra 
Rekening houdend met de huidige ethische richtlijnen hebben geriaters en huisartsen een concreet beslissingsinstrument opgesteld dat kan helpen om voor WZC-bewoners een ethisch gedegen beslissing te nemen omtrent de vraag:
  1. of er al dan niet naar het ziekenhuis moet worden getransfereerd, en 
  2. wat er binnen het WZC kan gebeuren aan goede levenseindezorg, i.c. het behandelen en onder controle krijgen van respiratoire symptomen. 
Deze richtlijn werd opgesteld in een samenwerking tussen artsen van de Dienst Geriatrie UZ Gent, Dienst Geriatrie UZ Leuven, de Belgische Vereniging Gerontologie & Geriatrie, het Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde KU Leuven en het Crataegus Netwerk. De volledige tekst kan u hier vinden.
We vatten enkele centrale punten samen.

 

Wat is ethisch verantwoorde zorg voor bewoners met dementie en vermoeden van oronabesmetting?

De noodzakelijke quarantainemaatregelen voor oudere personen zorgen voor bijzondere uitdagingen. De Coronacrisis heeft ervoor gezorgd dat relationele en verbindende zorg voor mensen onderling, direct contact en warme zachtmoedigheid onder elkaar niet meer kunnen plaatsvinden op een gebruikelijke wijze. Dat is heel erg moeilijk. Hierbij enkele ethische overwegingen.