Margot Cloet
02/05/2022
Personeel en Organisatie Algemene Ziekenhuizen Revalidatieziekenhuizen Woonzorg Geestelijke gezondheidszorg Eerste lijn

Editoriaal Zorgwijzer 103: Ons belangrijkste kapitaal

Editoriaal Zorgwijzer 103

Ons belangrijkste kapitaal

Deze Zorgwijzer opent – nog maar eens – met een reflectie op twee jaar pandemiebeleid. Niet om te duiden wat allemaal misliep, wel om te kijken hoe de ziekenhuizen zich structureel beter kunnen voorbereiden op een nieuwe fase in de covidpandemie. Of op een heel nieuwe pandemie. Een werkgroep van Zorgnet-Icuro met algemene directies, verpleegkundige directies, hoofdartsen en experten uit de Vlaamse ziekenhuizen hield de afgelopen maanden heel het luik van capaciteitsplanning in het covidbeleid kritisch tegen het licht en formuleert een reeks aanbevelingen voor de toekomst.

Daaruit komen enkele duidelijke rode draden naar voor. Alles begint bij een kwaliteitsvolle, uniforme en efficiënte dataverzameling. Samen met goede predictiemodellen is dataverzameling dé basis voor beslissingen en bijsturingen al naargelang de evoluties in de verschillende fases van een pandemie. Sleutelelementen in de capaciteitsplanning zijn autonomie, flexibiliteit en solidariteit. Ziekenhuizen moeten meer bewegingsvrijheid krijgen om de beschikbare bedden, zowel op intensieve zorg als op gewone afdelingen, optimaal in te zetten in functie van de noden, en op het juiste moment op- en af te schalen. Om de samenwerking tussen de ziekenhuizen en de solidariteit te garanderen zijn duidelijke en heldere criteria nodig voor opname en ontslag, en interhospitaaltransporten. We hoorden ook een absolute aanbeveling om, in alle rust en los van een crisisperiode, een sereen en grondig debat te voeren over een ethisch-juridisch kader, een draaiboek dat klaarligt voor het ogenblik dat crisissen en de opnamecapaciteit heel kritiek worden.

En dan de medewerkers. De covidcrisis toonde dat de medewerkers de ruggengraat én de achilleshiel zijn van de gezondheidszorg. Veilige en goede zorg realiseer je niet door bedden bij te creëren. Een bed zonder de juiste personeelsomkadering is een lege doos. Het personeel moet voldoende in aantal zijn én over de juiste competenties beschikken. Maar de harde realiteit is – dat wisten we al vóór de crisis en nu des te meer – dat we die medewerkers gewoon niet meer vinden. En we weten ook dat dit probleem niet zal verdwijnen in de komende jaren.

Iedereen die een zorgorganisatie runt, of het nu gaat om een ziekenhuis, een woonzorgcentrum, een voorziening voor personen met een beperking, een voorziening voor mensen met een geestelijk gezondheidsprobleem of een kinderdagverblijf, zal onomwonden stellen dat het vinden van voldoende en kwaliteitsvol personeel dé bottleneck is om hun ambities, dromen en zorgvisie te realiseren. Kijk je breder in de samenleving, dan hoor je elders dezelfde noodkreten: in het onderwijs, de horeca, de bedrijven…

Het probleem is prangend, maar helaas niet zomaar “oplosbaar”. Enkel werken aan de beeldvorming en de aantrekkelijkheid van het beroep zal onvoldoende zijn. We moeten dan ook bredere en structurele maatregelen nemen, met vele partners samen, om aan die allergrootste uitdaging van de toekomst het hoofd te bieden en ervoor te zorgen dat het probleem niet nóg groter wordt. Een van de vele “oplossingspistes” is arbeidsmigratie, het actief aanmoedigen van geschoold zorgpersoneel uit het buitenland om hier te komen studeren en werken. In deze Zorgwijzer kan je kennismaken met het Aurora-project, waarbij een groep Indiase verpleegkundigen eerst in hun eigen land en daarna in België een intensief opleidingstraject volgden om daarna aan de slag te gaan in een woonzorgcentrum.

Het spreekt voor zich dat arbeidsmigratie slechts één van de vele puzzelstukjes is in het hele schaarste-verhaal. We moeten evengoed durven kijken naar ingebakken organisatievormen en ze durven in vraag stellen. We moeten openstaan voor innovatieve arbeidsorganisaties, we moeten kijken hoe we personeel kunnen stimuleren om hun arbeidspercentage op te trekken… En we moeten als werkgevers heel sterk inzetten op retentie, op het psychosociaal welzijn van onze mensen.

Steeds meer wordt duidelijk dat het beschikbare personeel dé determinerende factor wordt voor het zorgaanbod dat we in de toekomst zullen kunnen organiseren. Niet de vraag zal allesbepalend zijn, of de financiering, maar wel ons belangrijkste kapitaal: de mensen.

Reactie toevoegen

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.